Oekraïense mannen verzetten zich tegen mobilisatie, soldatentekort dreigt

24/04 22:15 - Oekraïense mannen verzetten zich tegen mobilisatie, soldatentekort dreigt
Oekraïne houdt stand tegen Rusland, mede dankzij de massale productie van drones. Maar achter het front doemt een nijpend probleem op: een tekort aan militairen. De Nederlandse militaire inlichtingendienst waarschuwt er deze week voor: waar aanvankelijk veel meer Russische militairen omkwamen dan Oekraïense, bewoog het aantal gesneuvelden in 2025 naar elkaar toe. "Deze verhouding is voor Oekraïne ongunstig, omdat het, in tegenstelling tot Rusland, niet of nauwelijks in staat is om de verliezen aan te vullen." In Oekraïne woedt een discussie of de dienstplicht strenger moet worden afgedwongen en of de mobilisatie moet gaan gelden voor een grotere groep mannen. Twee miljoen mannen negeren hun oproep, volgens de minister van Defensie. Sommigen verzetten zich zelfs met geweld. De golf gemotiveerde, vrijwillige militairen waarmee Oekraïne de eerste jaren van de oorlog doorstond, is inmiddels opgedroogd. Van de nieuwe soldaten meldt nog maar een klein deel zich uit eigen beweging. De meeste nieuwelingen worden opgeroepen of van straat geplukt als ze zich weigeren te melden. Niet alle mannen werken gelijk mee. "Het komt zelfs voor dat er op onze rekruteerders wordt geschoten met luchtdrukwapens", zegt Oeljana Kravtsjoek van het rekruteringscentrum. "In Lviv zijn zelfs twee mannen gedood." Sinds de Russische invasie waren er zeker 600 van dit soort aanvallen op rekruteerders, waarvan ruim 300 vorig jaar. Video's van deze incidenten worden veel bekeken op sociale media: Dat Oekraïners minder trek hebben om te vechten, kan oud-journalist Pavlo Karazin wel begrijpen. Om het leger op sterkte te houden, krijgen militairen geen einddatum meer voor hun dienstplicht. De enige manier om terug te keren, is dood of zwaargewond. "De staat zou soldaten hoop moeten geven op een terugkeer naar huis." Zelf ging Karazin wél het leger in. Hij is nu commandant van een van de vele dronebataljons waarmee Oekraïne standhoudt tegen de Russen. Recent claimde president Zelensky zelfs dat zijn leger een vijandelijke positie veroverde met alleen robots en drones, zonder mensen ter plekke. Maar de vrees dat het front op den duur niet te handhaven is, groeit. Ook Rusland heeft zich razendsnel tot drone-supermacht omgevormd, en het aantal doden aan Oekraïense kant neemt toe. Aan het begin van de oorlog bestond het Oekraïense leger uit enkele honderdduizenden manschappen. Al snel na de invasie groeide dat tot een miljoen. Volgens schattingen verloor Oekraïne sindsdien zo'n 600.000 militairen: doden, vermisten en zwaargewonden. Een extra probleem: uit onvrede over de onmogelijkheid om uit het leger te stappen, keren veel mannen na verlof niet terug. 200.000 soldaten zijn 'afwezig zonder verlof', aldus de minister van Defensie. Oekraïne-verslaggever Gert-Jan Dennekamp: "Dat Oekraïne eigenlijk te weinig mensen heeft om het op te nemen tegen dat enorme Russische leger, heeft geleid tot het meest innovatieve leger van Europa. Maar nu worden de personeelsproblemen echt nijpend. We horen van soldaten aan het front dat ze al langere tijd problemen hebben om alle posities in te vullen. En ze hebben niet genoeg mensen om te roteren, om ervoor te zorgen dat mannen aan het front af en toe kunnen uitrusten en naar hun familie terug kunnen." Het verbreden van de mobilisatie naar een grotere groep mannen is dus hard nodig, vindt Karazin. Ook zou de mobilisatieprocedure wat hem betreft strenger moeten. Mannen die een oproep negeren, krijgen nu alleen een kleine boete. Datzelfde geldt voor mannen die hun gegevens niet niet up-to-date houden waarmee de overheid kan bepalen of ze onder de mobilisatie vallen of onder een uitzondering. De straf daarvoor zou zwaarder kunnen, zegt Karazin. Daarnaast wijzen critici op bedrijven die zich onterecht als strategisch hebben laten aanmerken, waardoor hun personeel niet het leger in hoeft. De Oekraïense regering besloot al eens in te grijpen omdat het aantal uitzonderingen uit de hand liep. De mobilisatie kan ook een stuk gestroomlijnder, legt Karazin uit. "Alle schakels, van de militairen die de papieren van mannen op straat controleren tot de medische keurders, richten zich vooral op eigen targets in plaats van op de kwaliteit van rekruten." Angst voor corruptieverwijt Ongeschikte kandidaten worden soms toch goedgekeurd, uit angst voor het verwijt dat er smeergeld is aangenomen om hen af te keuren. Het gevolg: mensen die eigenlijk niet inzetbaar zijn, belanden toch in het leger. Karazin: "We mobiliseren zelfs mensen die na hun basistraining direct het ziekenhuis in gaan om hun kwalen op kosten van de staat te laten behandelen. De Oekraïense militaire ombudsman constateerde dit probleem onlangs ook in een rapport. In één eenheid zouden bijna 2000 mensen terecht zijn gekomen die ongeschikt zijn voor militaire dienst. 'Politici negeren ernst' Dat hervormingen hard nodig zijn, staat voor Karazin dus buiten kijf. Maar politici weigeren volgens hem de ernst van het soldatentekort te bespreken uit angst voor hun politieke toekomst. Het verbreden van de mobilisatie naar 18- tot 25-jarigen is bijvoorbeeld nog taboe. Karazin: "We blijven maar hopen dat we nog maar een halfjaar hoeven uit te houden en dat er dan wel vrede is. We moeten accepteren dat dit een langetermijnconflict blijft en daar onze mobilisatie op aanpassen."...