F-16's op het Oekraïense politieke symboliek boven militaire logica?

03/07 11:15 - F-16's op het Oekraïense politieke symboliek boven militaire logica?
Nederland en andere bondgenoten hebben Oekraïne de afgelopen jaren tientallen F-16 gevechtsvliegtuigen geschonken. Maar over de inzet van de F16's hebben militaire experts bedenkingen. Ze zijn het erover eens dat de gevechtsvliegtuigen niet hebben gezorgd voor een militaire doorbraak op het slagveld. Van de F-16's is maar een klein aantal inzetbaar. Er is een groot tekort aan raketten voor het gevechtsvliegtuig en veel gevechtsvliegtuigen wachten op dringend onderhoud. Volgens Jack Watling, de toonaangevende defensie-expert bij de Britse denktank Royal United Services Institute (RUSI), kampt de F-16-vloot met fundamentele integratieproblemen. Dat heeft zelfs geleid tot tragische incidenten door eigen vuur, zegt hij in een interview met Nieuwsuur. Het lukt de Oekraïeners volgens hem niet het gehele offensieve potentieel uit te gevechtsvliegtuigen te halen. Onderhoud De F-16 wordt door Oekraïne vooral gebruikt om shaheddrones en kruisraketten neer te halen. Het vliegtuig wordt meer gebruikt dan gedacht en dus schiet het onderhoud tekort. Ook zijn er door de oorlog in het Midden-Oosten niet genoeg raketten. Volledig inzetten op de F-16's was "een grote fout", zegt zijn RUSI-collega Justin Bronk, luchtmachtexpert. Het alternatief: de Zweedse Gripen, was een veel betere optie geweest, vinden beiden. De daadwerkelijke impact van de F-16 op het slagveld blijft ver achter bij de verwachtingen. "Als de Gripen in 2023-2024 was geleverd met de meteor-raket, die Russische glijbommen kan uitschakelen, dan zou de situatie aan het front er wellicht anders hebben uitgezien", denkt de Zweedse militair en hoogleraar Johan Huovinen. Hij pleitte na de invasie van Rusland meteen al voor het Zweedse gevechtsvliegtuig. Politieke dynamiek Voor de Oekraïense president Volodymyr Zelensky was de keuze voor de Amerikaanse F-16's vooral een strategische zet. Het moest de VS voor een lange termijn verbinden aan Oekraïne. Watling: "De Oekraïners wilden een Amerikaans exemplaar, omdat ze een signaal wilden afgeven." "Ze wilden die nauwe band met de Verenigde Staten behouden", zegt ook Bronk. Om voor dat idee voldoende draagvlak te creëren, werd - ook in het Westen - enorm overdreven wat de F-16 zou kunnen bereiken op het slagveld, zegt Bronk. "Daardoor was het erg lastig om te pleiten voor de Zweedse Gripen, zonder dat dit werd opgevat als een ondermijning van de Oekraïense roep om gevechtsvliegtuigen." Enorme expertise Commodore Bert de Smit, projectdirecteur Oekraïne bij het ministerie van Defensie, was in die tijd directeur operaties bij de luchtmacht. Hij vindt de conclusie van Bronk en Watling dat de Gripen een groot verschil had kunnen betekenen "gedurfd". "Wat ons juist heeft verrast, is de snelheid waarmee ze toen in staat waren om al snel bepaalde complexe missies met de F-16 uit te voeren." De Smit concludeert dat de keuze voor de F-16 werd gedreven door de hoop dat het gevechtsvliegtuig een groot verschil zou kunnen maken. "En landen keken natuurlijk ook naar wat ze konden bijdragen. Voor Nederland was dat het leveren van F-16's." De Oekraïense luchtmacht en experts meenden juist dat de Gripen voor Oekraïne een betere match was. Want uitgerust met de meteor-raket kan het mogelijk Russische vliegtuigen op afstand houden. Bronk: "Oekraïne heeft tot nu toe meer dan 150.000 glijbommen te verduren gekregen. Bommen van 500, 1500 en in sommige gevallen zelfs 3000 kilogram. Die hebben veel meer schade aangericht, veel meer mensen gedood en zijn veel destructiever geweest voor het vermogen van Oekraïne om belangrijke posities op de grond te behouden." De F-16 kon daar niet voor ingezet worden, zegt Bronk. 'Hoe geweldig die straaljager ook is, bood hij nooit een mogelijkheid om dat probleem op te lossen." Minst efficiënt, minst effectief Op dit moment wordt de F-16 succesvol ingezet tegen de Russische kruisraketten en tegen drones. Van de 3000 onderschepte aanvallen zijn er 2200 neergehaald door F-16's, zegt Yoeri Ihnat, woordvoerder van de Oekraïense luchtmacht. Het feit dat er een tekort is aan raketten en onderhoud bevestigt voor een deel ook het succes van het vliegtuig bij defensieve taken, zegt commodore Bert de Smit "Er is veel meer mee gevlogen dan we ooit hadden kunnen denken." De huidige inzet van de F-16's noemt Jack Watling relatief inefficiënt en kostbaar. Het vliegtuig heeft offensief geen verschil kunnen maken. "Uiteindelijk zijn we uitgekomen bij de minst efficiënte en minst effectieve oplossing." Zweden zal begin volgend jaar zestien Gripens leveren. Als Oekraïne voor 2030 dan ook nog een twintigtal Gripen van het nieuwste model bestelt. Bekijk hier wat het verschil is tussen de Gripen en de F-16 en hoe de lobby te werk ging:...