Golfstaten in hetzelfde schuitje als wie kunnen ze nog vertrouwen?

26/04 14:15 - Golfstaten in hetzelfde schuitje als wie kunnen ze nog vertrouwen?
Hoe houd je je staande in een deel van de wereld dat wordt gekenmerkt door onderlinge conflicten, buitenlandse invasies en terroristische groeperingen? De Arabische landen aan de Perzische Golf (Bahrein, Oman, Qatar, Koeweit, de Verenigde Arabische Emiraten en Saoedi-Arabië) probeerden altijd met iedereen goede vrienden te blijven. Dankzij Amerikaanse militaire bases zou niemand ze bovendien durven aan te vallen. Die strategie zorgde voor stabiliteit en welvaart, maar brengt de landen nu juist in de problemen. "Ze staan daar voor een paar stevige veiligheidsuitdagingen", zegt Midden-Oostenkenner Erwin van Veen. De Golfregio zit nu deels in hetzelfde schuitje als Europa. Kunnen ze samen optrekken als het stof van de Iran-oorlog wat is gaan liggen? De grootste dreiging voor de Golfstaten komt momenteel uit Iran, dat Amerikaanse doelen en burgerdoelen in de regio onder vuur neemt. Maar ook hun belangrijkste partner blijkt onvoorspelbaar. "Laten we niet vergeten dat dit een oorlog is die is begonnen door de Verenigde Staten en Israël", zegt Bader Al-Saif, universitair docent aan de Kuwait University. Van Veen: "De Golfstaten zijn dubbel geschoffeerd. Ze wilden dit conflict helemaal niet en zochten daarom de afgelopen jaren toenadering tot Iran, terwijl ze ook probeerden president Donald Trump van dienst te zijn." Dat deden ze onder meer door megainvesteringen in de VS te beloven. Qatar schonk zelfs een vliegtuig. Maar door Iran tóch aan te vallen en zo een groot conflict te ontketenen, ging Trump voorbij aan hun veiligheidswensen. Van Veen: "Bovendien rekenden die landen voor hun verdediging voor een groot deel op de Verenigde Staten. Maar daar hebben de Amerikanen het ook laten afweten. De VS leverde interceptors tegen Iraanse raketten en drones eerst aan Israël, en pas daarna aan de Golfstaten." Net als Europa voelt de Golfregio zich in de steek gelaten door de VS. De Golflanden vangen economisch en militair hardere klappen dan Europa, maar beide regio's beseffen door de grillen van Trump dat ze voor hun verdediging meer op eigen benen moeten gaan staan. Al-Saif: "Ze delen nu een vergelijkbaar wantrouwen over hun grootste partner, de VS." Beide regio's zitten daarnaast met een grote onvoorspelbare oosterbuur die het noodzakelijk maakt om in defensie te investeren. De Golfstaten hebben daarnaast rekening te houden met Israël, waarschuwt Al-Saif. "Stel dat de VS tot een deal komt met Iran, wat garandeert ons dan dat Israël niet opnieuw een land in de regio aanvalt?" Het partnerschap met de Verenigde Staten heeft voor de Golfstaten gewerkt volgens al-Saif, omdat de zij in staat waren zichzelf te verdedigen. Maar binnen het partnerschap moeten de 'wederzijdse verwachtingen' wel bijgesteld worden. Net als de Europese Unie zoeken de Golfstaten daarom naar nieuwe allianties. "Zo sloten verschillende Golfstaten defensieverdragen met Pakistan en Turkije", zegt Al-Saif. "En drie Golfstaten hebben met Oekraïne grote defensiepartnerschappen gesloten om antidroneraketten verder te ontwikkelen." En net als de EU schroeven de Golfstaten hun eigen militaire productie op, want "onafhankelijk worden is de zekerste weg naar overleving en veiligheid", zegt Al-Saif. 'Diepe zakken' Maar daarmee is op korte termijn voor zowel Europa als de Golfregio de militaire afhankelijkheid van de VS niet op te lossen. Van Veen: "En dat heeft te maken met de Amerikaanse wapensystemen, de Amerikaanse bases die je niet één, twee, drie opdoekt en alle uitwisselingen op het gebied van inlichtingen, training en opleiding. Daar ben je niet zomaar af. Dat kost een decennium of meer." Vrijdag bespraken Europa en de Golfstaten deze gedeelde belangen en problemen op Cyprus. Al-Saif denkt dat de regio's samen zouden kunnen optrekken "ongeacht hoe de partner in de VS opereert". Ook Van Veen ziet kansen. "Europa heeft een veel grotere defensie-industrie en heeft door de NAVO veel ervaring met hoe je pragmatisch militair samenwerkt. De Golfstaten hebben hele diepe zakken, waardoor ze samen wapensystemen zouden kunnen opzetten. Dus ze vormen ook een economisch alternatief voor de problemen die we met de Amerikanen hebben."...