Is Hongarije te 'ontRussen'? 'Magyar laat zich niet chanteren door Poetin'

03/05 23:15 - Is Hongarije te 'ontRussen'? 'Magyar laat zich niet chanteren door Poetin'
Zakken vol versnipperde documenten duiken op tussen het afval van het ministerie van Buitenlandse Zaken in Boedapest, vlak na de verkiezingen. Hongaarse burgerrechtenactivisten doen de vondst en slaan alarm: volgens hen probeert de vertrekkende buitenlandminister halsoverkop bewijs van Russische beïnvloeding te vernietigen. Verkiezingswinnaar Peter Magyar roept op om in en rond ministeries naar weggegooide documenten te zoeken. De aanstaande premier maakt een groot punt van zijn strijd tegen corruptie en de 'Poetinisering' van Hongarije. Ook veel Hongaren willen de banden met Moskou doorsnijden. Het grootste obstakel: de sterke afhankelijkheid van Russische energie. De verstrengeling tussen Hongarije en Rusland gaat diep. De omvangrijke Russische beïnvloeding van de Hongaarse politiek en media lijkt snel voorbij. Maar de grootste Hongaarse bank is voorlopig nog actief in Rusland. En hoofdstad Boedapest blijft vermoedelijk nog wel even een hub voor Russische spionnen in Centraal-Europa. Maar vooral de energie-afhankelijkheid vormt een dilemma. "Niet alleen omdat de leidingen vanuit Rusland er al liggen, maar ook omdat het gas en de olie goedkoper zijn dan de Europese alternatieven", zegt Alexander Kolyandr, onderzoeker bij het Centrum Europese Politieke Analyse. "Het wordt een hele opgave om Hongaren uit te leggen waarom zij ineens duurdere energie moeten afnemen." Hongarije heeft langlopende contracten met Rusland. Via de kapotgeschoten en weer gerepareerde Droezjba-pijplijn ontvangt het land tien miljoen ton olie per jaar. En Rusland levert jaarlijks 4,5 miljard kubieke meter gas. De contracten lopen tot 2036. Haaks op de trend in andere Europese landen, groeide voor Hongarije het percentage van de olie-import dat uit Rusland komt: Overgaan op andere leveranciers "kost jaren", zegt ook Daniel Hegedüs van het Berlijnse Instituut voor Europese Politiek. De Europese Unie verlangt dat lidstaten eind 2027 geen Russische olie en gas meer kopen, maar Hegedüs verwacht dat Hongarije om uitstel vraagt. Uiteindelijk zal Magyar de duurdere energie voor lief nemen, verwacht Kolyandr. "Het veiligstellen van toekomstig Europees geld weegt veel zwaarder dan het behouden van goedkoper Russisch gas en olie." Europa-correspondent Saskia Dekkers: Nu al probeert Magyar 17 miljard euro terug te halen die Brussel onder Orbán had bevroren vanwege het ontmantelen van de rechtsstaat. Magyar heeft haast, want de deadline van 10 miljard is 31 augustus. Om dat geld te krijgen, moet hij aan 27 punten voldoen rond juridische onafhankelijkheid, de pers en universitaire vrijheid. Brussel zal kritisch zijn. Polen zei in 2023 ook snel te zullen hervormen, en kreeg toen meteen tientallen miljarden aan bevroren tegoeden van de EU. Maar Polen slaagde toen voor lang niet alle punten. Aan de andere kant voel je wel dat de Europese Commissie Magyar heel goed gezind is. Die willen graag dat zijn regering een succes wordt. Bovendien is de Poolse situatie anders: president Tusk heeft daar geen parlementsmeerderheid, waardoor hervormingen lastiger door te voeren zijn. Kan het Kremlin Magyar dwingen Russische energie te blijven afnemen door te dreigen de kraan dicht te draaien? Hegedüs acht dat onwaarschijnlijk. "De Russen zouden, zeker gezien de huidige financiële situatie, dom zijn om twee tot drie jaar aan energie-inkomsten mis te lopen en daarmee ook hun resterende energiepartners binnen de EU op het spel te zetten." Bovendien liet Magyar tijdens de verkiezingscampagne zien hoe hij met chantage omgaat: hij maakte zelf bekend dat hij werd bedreigd met publicatie van een seksvideo van hem en zijn ex-vriendin. Volgens Magyar kwam die dreiging uit kringen rond Orbán. Hegedüs: "Als de Russen hem onder druk zetten, verwacht ik dat hij naar de internationale media stapt: 'Kijk hoe de Russen ons nu proberen te chanteren.' Dat zou nog meer Europese solidariteit in gang zetten en het loskoppelen van Rusland versnellen." Russische kerncentrales Waarom Orbán wél zwichtte voor druk vanuit het Kremlin, blijft een mysterie. Sommigen speculeren dat Moskou chantagemateriaal van Orbán had. Hegedüs heeft een andere theorie. "Zelf denk ik dat hij inzag hoe moeilijk het is om een autocratisch systeem op te bouwen binnen de EU en daarom externe bondgenoten zocht om EU-druk te pareren." Ook in nevelen gehuld: de voorwaarden die de Orbán-regering afsprak met het Kremlin voor de bouw van twee kerncentrales. De tweede centrale wordt betaald met een Russische lening van 12 miljard euro en gebouwd door het Russische staatsbedrijf Rosatom. Afkomen van deze contracten wordt lastig voor Magyar, denkt Hegedüs. De bestaande centrale levert de helft van de Hongaarse elektriciteit. De toekomst van de nieuwe centrale noemt hij "totaal onzeker". Rusland is er veel aan gelegen de centrale af te bouwen. Het Kremlin wil bovendien zo lang mogelijk financieel profiteren van z'n laatste westerse energiepartnerschappen, zeggen de experts. Zelf zegt Magyar dat hij de nucleaire deals "indien nodig opnieuw onderhandelt, indien nodig beëindigt". Hegedüs. "Magyar wil vooral een meer soeverein Hongaars buitenlandbeleid. Daarbinnen is de komende twee á drie jaar nog ruimte voor pragmatische samenwerking met Rusland." Maar: Orbán-aanhangers die duidelijk heulden met de Russen, moeten wat hem betreft voor de rechter komen. Bij het ministerie van Buitenlandse Zaken proberen de activisten de snippers daarom te reconstrueren, legt een van hen uit. "Honderden mensen hebben zich aangemeld om dit op allerlei manieren samen te puzzelen als het met kunstmatige intelligentie niet lukt."...