Amerikaanse sancties 'mokerslag' voor Internationaal Strafhof, wat doet Nederland?

10/10 20:15 - Amerikaanse sancties 'mokerslag' voor Internationaal Strafhof, wat doet Nederland?
De aangekondigde sancties van de VS tegen het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag zijn een "mokerslag voor het functioneren van het ICC", zegt hoogleraar internationaal strafrecht Marieke de Hoon. De sancties kunnen volgens haar verstrekkende gevolgen hebben voor de medewerkers van het hof, maar ook voor de vele organisaties die met het hof samenwerken. Vanaf april volgend jaar is het verboden voor alle Amerikaanse burgers, bedrijven en organisaties om nog zaken te doen met het ICC. Ook organisaties buiten de VS die samenwerken met het hof hangen sancties boven het hoofd. Een mogelijk gevolg is dat salarissen van medewerkers van het ICC niet meer kunnen worden uitbetaald. "De bankrekening van het ICC staat bij ABN Amro", zegt De Hoon. "Het is maar zeer de vraag of de bank deze sancties kan omzeilen." Op het moment dat de sancties ingaan kunnen medewerkers niet langer gebruikmaken van Amerikaanse software. Ze kunnen dan bijvoorbeeld geen mails meer naar elkaar versturen via Microsoft. En documenten, zoals opsporingsmateriaal, kunnen niet worden opgeslagen op Amerikaanse servers. Eerdere sancties van de Amerikaanse regering golden alleen voor individuele aanklagers en rechters. Nu is het hof als instituut dus doelwit. Vanwege die eerdere sancties was het ICC al begonnen met het omzetten van de IT-systemen, maar het is onduidelijk hoe vergevorderd dat is. "Dat zijn zulke ingewikkelde systemen, dat ik me afvraag of dat voor april lukt", zegt De Hoon. Internationale organisaties De hoogleraar benadrukt dat de impact van de strafmaatregelen veel verder reikt dan alleen het functioneren van het strafhof. Ook internationale organisaties die met het ICC samenwerken worden geraakt. "Het ICC doet onderzoek naar situaties over de hele wereld en werkt nauw samen met lokale NGO's die bewijs verzamelen. Niet alleen die organisaties, maar ook individuen die getuigenverslagen doorsturen naar het strafhof, dreigen te worden gesanctioneerd." In zijn aankondiging van de sancties zei de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, dat het ICC Amerikaanse staatsburgers wil vervolgen. "President Trump zal nooit toestaan dat het Internationaal Strafhof Amerikanen vervolgt." In het verleden heeft het ICC alleen onderzoek gedaan naar het handelen van Amerikaanse militairen in Afghanistan. Er zijn geen Amerikanen aangeklaagd en de kans is klein dat dat in dit onderzoek gaat gebeuren, zegt De Hoon. "Voormalig hoofdaanklager Khan heeft kort na zijn aantreden in 2021 al gezegd dat hij de vervolging van Amerikaanse militairen in Afghanistan geen prioriteit zou geven." De VS is geen lid van het ICC en erkent het ook niet. Ook daarom zou het hof geen recht hebben om Amerikaanse staatsburgers te vervolgen, volgens Rubio. Onzin, zegt De Hoon. "Als een Amerikaan een moord pleegt in Nederland, wordt hij ook vervolgd in Nederland. Als een Amerikaan een misdrijf pleegt dat binnen de rechtsmacht valt van het ICC, in een land dat het ICC wél erkent, kan die dus ook worden vervolgd." De misdrijven die hieronder vallen zijn: genocide, oorlogsmisdaden en misdrijven tegen de menselijkheid. Premier Jetten noemt de sancties "heel teleurstellend en onnodig". Tegelijkertijd zegt hij blij te zijn dat er nog zes maanden zijn om met de VS te praten over "een passende oplossing". Hoogleraar De Hoon noemt het opvallend hoe sterk deze reactie afwijkt van de eerdere felle woorden van Jetten. "Handen af van het Internationaal Strafhof", zei de premier enkele weken geleden in een toespraak bij de Verenigde Naties. "Als je alleen de diplomatieke weg bewandelt, gaat Trump alsmaar verder", zegt De Hoon. Volgens haar moet de vraag niet zijn hoe ver Nederland bereid is mee te gaan met de VS, maar of het kabinet überhaupt toe moet geven aan Trumps eis dat het hof Amerikanen nooit zal vervolgen. "Als je inwoners van één land immuniteit geeft voor de ernstigste internationale misdrijven, dan ondermijn je niet alleen het functioneren van het hof, maar de hele internationale rechtsorde." Wat kan Nederland doen? Op tafel ligt het zogenoemde blocking statute, waarbij de Nederlandse regering bedrijven kan opdragen de sancties te negeren. "Veel organisaties kunnen dat niet zomaar, en het neemt de sancties niet weg", zegt De Hoon. Ze stelt voor dat de EU-lidstaten het betalingsverkeer van het ICC overnemen, bijvoorbeeld via De Nederlandsche Bank of de Europese Centrale Bank, zodat de medewerkers en organisaties kunnen worden uitbetaald. Daarnaast zouden de EU-lidstaten bedrijven die meewerken aan de sancties de toegang tot de Europese markt kunnen ontzeggen. "Dan gaat dat zoveel geld kosten, dat die bedrijven druk zullen uitoefenen op Washington."...