Groot cyberincident bij Albert 'Je neemt niet zomaar zulke maatregelen'

19/10 09:15 - Groot cyberincident bij Albert 'Je neemt niet zomaar zulke maatregelen'
Cybersecuritydeskundigen noemen het zeer aannemelijk dat er iemand is binnengedrongen in de systemen van Albert Heijn. Sinds zondagmiddag liggen de online systemen van de supermarktketen uit voorzorg plat, wat tot grote problemen in de winkels leidt. Albert Heijn wil niet zeggen of er sprake is van een hack en spreekt zelf vooralsnog van een digitaal veiligheidsincident. "Zo'n grote organisatie neemt niet zomaar dit soort grote maatregelen", zegt cybersecuritydeskundige Joey Fennis. "Als kwaadwillenden de sleutel van het slot van de voordeur hebben omgedraaid, hebben ze wellicht ook binnengekeken en data ingezien of buitgemaakt." Fennis zegt dat er soortgelijke maatregelen worden genomen als dat gebeurt. Als gevolg van de storing zijn systemen van Albert Heijn niet beschikbaar, online bestelde boodschappen kunnen niet worden bezorgd en sommige distributiecentra liggen stil, waardoor winkels kampen met lege schappen. Volgens Fennis moet de top van het bedrijf toestemming geven om over te gaan op zulk soort maatregelen. "Blijkbaar is de zorg dermate groot, dat doet me denken aan het Openbaar Ministerie vorig jaar." Het OM werd toen gehackt via een kwetsbaarheid in een programma dat medewerkers gebruiken om vanuit huis te werken. 'Storing duurt meestal niet zo lang' Dat er drastisch is ingegrepen, doet ook cybersecuritydeskundige Pim Takkenberg vermoeden dat er meer aan de hand is. "Het lijkt me vrij duidelijk dat een kwaadwillende in het systeem heeft gezeten. Albert Heijn heeft een aantal systemen preventief uitgezet, dat is heel gebruikelijk om verdere schade te voorkomen als iemand in je systemen zit", zegt hij bij Nieuwsuur. "Een storing duurt meestal niet zo lang." Klanten bij een vestiging van Albert Heijn in Zaandam zagen veel lege schappen in de winkel: Als er een criminele groep achter de storing zit, is die volgens Takkenberg meestal uit op geld. "Die proberen systemen te hacken, data te stelen en dan te dreigen dat het gepubliceerd wordt als je niet betaalt. Misschien is er straks een groep die zich meldt." Volgens hem kan het gaan om een staat, zoals Rusland, of zogenaamde 'hacktivisten', die een ideologisch doel hebben, maar het lijkt Takkenberg het meest aannemelijk dat een criminele groep verantwoordelijk is. "Ik denk dat er in Nederland geen sprake is van een Russische statelijke actor, omdat alle signalen die ik nu zie van een andere orde van grootte zijn, al kan ik het niet uitsluiten. Het lijkt mij onwaarschijnlijk dat dit bij een Russische statelijke actor hoort, dit incident past veel meer in het patroon van criminele groeperingen", aldus de cybersecuritydeskundige. Fennis vreest voor de gegevens van klanten, omdat ook die systemen offline zijn gegaan. "Net zoals bij Flink kunnen ze uit zijn op persoonlijke gegevens." Bij die boodschappenbezorgdienst brak een onbekende groep hackers in. Klanten werden digitaal afgeperst. Volgens cybersecuritydeskundige Eward Driehuis kan het ook zo zijn dat Albert Heijn zelf een kwetsbaarheid heeft gevonden in hun systeem. "Als die niet eenvoudig is op te lossen, kan het zijn dat ze uit voorzorg de digitale deuren sluiten." "Wat wel duidelijk wordt is hoe afhankelijk we van IT en het cyberdomein zijn, ook voor mensen die er niet dagelijks mee werken", zegt Driehuis. "Dat wordt heel concreet nu je geen boodschappen kan doen. Het is wel een goede eye opener voor mensen." Door de storing kampen filialen van Albert Heijn toenemend met lege schappen. Gedurende de dag druppelden er foto's binnen van onbevoorrade winkels; vooral verse producten missen. Ondertussen zien andere supermarktketens een toename van de bestellingen. Aantal dagen? Volgens Fennis valt niet te zeggen hoelang de problemen zullen duren. "Dat ligt eraan of ze er tijdig bij waren. Het is de vraag hoe ver eventuele criminelen zijn gekomen en hoelang ze hun gang hebben kunnen gaan, maar dat blijft nu nog speculeren. Dat moet het onderzoek uitwijzen." "Albert Heijn communiceerde vanochtend pas over de storing terwijl het al langer aan de gang was. In het gunstigste geval duurt het denk ik een aantal dagen."...