De plant bij Corey doet iets bijzonders wat je volgens Frans móet meemaken

19/10 09:30 - De plant bij Corey doet iets bijzonders wat je volgens Frans móet meemaken
Boswachter Frans Kapteijns deelt wekelijks zijn kennis van de natuur. Iedereen kan vragen insturen via stuifmail@omroepbrabant.nl. Dit keer besteedt Frans onder meer aandacht aan een beestje dat op een verkeerde plek is geland, aardsterren, bloemen die heerlijk ruiken en rupsen die hun naam te danken hebben aan een beroemde schilderes. Deel een van deze Stuifmail is zaterdag al gepubliceerd.  Welke plant is er plotseling op het gazon verschenen?Bij Corey Westerneng groeide zomaar een plantje met gele bloemen in het gazon. Hij wil graag weten om welke plant het gaat. Hij had ontdekt dat de bloemen van de plant pas open gingen, op het moment dat de maan aan de hemel stond. Dit laatste klopt bijna helemaal. In zijn gazon waren grote teunisbloemen gaan bloeien. Grote teunisbloemen zijn heel bijzondere planten die er om bekend staan dat hun bloemen pas in de avond opengaan. Meestal rond de schemering. Wat het zo leuk maakt, is dat je dit fascinerende proces van het opengaan van die bloemen helemaal mee kunt maken. Je moet er wel snel bij zijn, want het gebeurt in een tijdsbestek van slechts een paar minuten. Dus met wat geduld kun je de blaadjes van de bloemen echt voor je ogen open zien vouwen! Op het moment dat de bloemen opengaan, verspreiden ze een sterke, zoete geur die vooral nachtvlinders, zoals de teunisbloempijlstaartvlinder - zie de foto hieronder - van grote afstand aantrekt.  Ideaal is de felgele kleur van de bloemen, die in het donker goed opvalt door het uv-licht dat de maan reflecteert. Helaas bloeit zo’n individuele bloem maar heel kort. Meestal één nacht. Dan is de bloem de volgende ochtend, of soms middag, al helemaal verwelkt. Gelukkig voor die nachtvlinders, de mens en de plant zitten er heel veel knoppen aan een teunisbloem. Daardoor kun je wekenlang lang elke avond genieten van het opengaan van nieuwe bloemen. Natuurlijk weten ook alle nachtvlinders en andere stuifmeel en nectar zoekende nachtdieren dit. Welk apart beestje is geland op mijn stoep?Mendy, zag een apart beestje bij haar op de stoep en had dit beestje nog nooit eerder gezien. Wat ze gezien heeft, is een lang insect dat een beetje lijkt op een wandelende tak. De naam is staafwants. Hopelijk is die staafwants dicht bij water geland, want daar hoort dit insect thuis. Staafwantsen zijn verwant aan de waterschorpioenen, zie de foto hieronder, maar deze laatste soort is veel breder en makkelijk te onderscheiden van de staafwants.  Staafwantsen zijn waterinsecten die permanent leven in stilstaande wateren, tussen de waterplanten. Meestal leven zij vlak onder het wateroppervlak, zodat de wants makkelijk kan ademhalen. Ademhalen doen ze door een dunne buis, die een beetje op een angel lijkt. Deze is bijna net zo lang als het lichaam en is mooi op de foto van Mendy te zien. Staafwantsen zijn passieve jagers, die pas bewegen als er een prooi langskomt. Ze schieten dan naar voren en klemmen de prooi tussen hun voorpoten, net zoals een bidsprinkhaan, zie de foto hierboven. Zit de prooi goed klem tussen de voorpoten, dan brengen ze deze naar de monddelen, spuiten de prooi verteringssappen in en zuigen de prooi daarna leeg. Zijn dit aardappelbovisten of aardsterren?Géke Reijven zag in haar tuin in Tilburg zwammen. Ze dacht aan aardappelbovisten of aardsterren. Het zijn in ieder geval geen aardappelbovisten, zie de foto hieronder, maar aardsterren. Er komen in ons land negentien soorten aardsterren voor. Op de foto van Géke zie je gekraagde aardsterren. Aardsterren beginnen als een soort bolletje, vandaar soms de verwarring met aardappelbovisten. Die bolletjes zijn de vruchtlichamen van de gekraagde aardsterren. Wanneer de bolletjes rijp zijn, springen de buitenlagen open. Deze buitenlagen, ook wel slippen genoemd, buigen zich dan stervormig om de vruchtlichamen heen, dat zie je mooi op de foto van Géke. Binnenin die stervorm zie je dan een kleiner bolletje waar de sporenmassa in zit. In het midden van dit kleinere bolletje ontstaat een opening waardoor de sporen naar buiten komen, dit zie je in dit mooie filmpje van Jan-Freek Kloen. Gekraagde aardsterren zijn saprofyten en leven dus op dood organisch materiaal. Vaak krijg ik de vraag waarom deze gekraagde aardsterren in tuinen bij mensen opduiken. Nou, aardsterren verschijnen in tuinen die van de eigenaars geen winterbeurt krijgen. Daar blijven de in de herfst gevallen bladeren liggen. Van al dit bladafval genieten niet alleen vogels, egels en andere dieren, maar dus ook de gekraagde aardsterren. Deze zwammen houden namelijk van strooiselrijke bodems in tuinen, parken, lanen, kerkhoven en bossen. Voor de mens is er nog meer te genieten van de teunisbloem, maar dan moet je wel de oude stengels laten staan. Tijdens de herfst en de winter hangen namelijk de zaden nog in kleine doosjes aan de uitgebloeide stengels van de teunisbloem. Putters en distelvinken, zoals op de foto hierboven, zijn dol op die zaadjes. Dankzij hun spitse snavel en lichaamsgewicht van maximaal 19 gram kunnen zij behendig de zaden uit de uitgebloeide aren en doosjes halen. Ook dit schouwspel is de moeite waard om te bekijken!  Overwintert de meriansborstelrups als rups of als pop?Isolde en Erik Bogaart kwamen een actieve rups tegen. Ze stuurden mij een foto. Ze dachten dat het de rups is met de naam meriansborstel en vroegen zich af of die rups als pop overwintert. Op hun foto staat inderdaad de rups van de meriansborstel. De naam meriansborstel hebben deze nachtvlinders - die behoren tot de familie van de spinneruilen en de onderfamilie van de donsvlinders - te danken aan hun rupsen. De soort is namelijk vernoemd naar de bekende vlinder- en insectenschilderes Maria Sibylla Merian. De naam zou vermoedelijk verwijzen naar de opvallende borstels op de rug van deze rups. Rupsen van de meriansborstel gaan pas in de herfst - meestal september, maar met gunstig weer kan dit ook oktober worden - verpoppen. Ze letten goed op het weerbeeld in die periode. Als de dagen tijdens de herfst korter en vooral kouder worden zijn de volgroeide rupsen klaar om te verpoppen. Ze gaan dan vanuit de bomen naar beneden, op zoek naar een beschutte plek. Voor de rupsen van de meriansborstel bestaat zo’n beschutte plek uit een strooisellaag of tussen dode bladeren en soms plantenresten op de grond. Eenmaal zo’n plek gevonden, maken ze een cocon waarin ze zich later verpoppen. De hele winter brengen de rupsen/poppen, verstopt in hun cocons door in die beschutte plekken. Pas  in het voorjaar, meestal in mei, komen de volwassen vlinders tevoorschijn.  Rubriek mooie foto’sIn de rubriek mooie foto's dit keer een foto die gemaakt is door Patricia Smulders. Zij legde een prachtige houtpantserjuffer vast vanaf het bruggetje over de Achterste Stroom in Oisterwijk.  Natuurtip Zondag 25 oktober kun je van tien uur 's ochtends tot ongeveer twaalf uur 's middags deelnemen aan een paddenstoelenexcursie door de Broekeling in Esbeek. Deze wordt georganiseerd door de vereniging Natuur en Milieu Hilvarenbeek. De excursie wordt begeleid door José Langens. José heeft meer dan twintig jaar in Italië gewoond waar ze veel door de bergen heeft gewandeld. Van daaruit is ze begonnen planten te fotograferen waarbij ze een goed oog voor detail heeft ontwikkeld. Intussen raakte ze ook in de ban van paddenstoelen. Terug in Nederland heeft ze zich aangesloten bij KNNV en IVN Tilburg. Ze is intussen lid van de paddenstoelenwerkgroep, natuurgids en coördinator. Wat José vooral bezighoudt, is de evolutie en de ecologische samenhang van alle organismen en hoe bijvoorbeeld schimmels en planten samenwerken in een enorm netwerk onder onze voeten. Tijdens deze excursie gaan de deelnemers vooral kijken naar de wonderlijke vormen en kleuren van de paddenstoelen die tijdens de herfst onze bossen, bermen en lanen opsieren. Meer informatie:•    Aanmelden is niet nodig.•    Vertrekpunt is de parkeerplaats aan de Hoogeindsestraat in Esbeek, bij het beeld van Schotel.*    Deelname voor leden is gratis, niet-leden wordt een vrijwillige bijdrage gevraagd.*    Meer informatie is verkrijgbaar bij Marijke Mombers, via telefoonnummer 06-13395110. Je kunt ook mailen naar secretariaat@vnmhilvarenbeek.nl....