Wel of geen aangifte na een cyberaanval? 'Ook bij hack geldt het gouden uur'

21/10 09:15 - Wel of geen aangifte na een cyberaanval? 'Ook bij hack geldt het gouden uur'
Na dagen van lege schappen en ontwrichting bij Albert Heijn loopt er nog geen politieonderzoek naar de hackaanval. Justitie nodigde moederbedrijf Ahold gisteren wel uit om aangifte te doen. Waarom is zo'n aangifte voor een bedrijf wel of juist niet van belang? De NOS meldde begin deze week dat er sprake is van een hack of een serieuze poging daartoe. Albert Heijn spreekt van een "cybersecurity-incident". Het bedrijf werkt met "alle relevante autoriteiten" samen, stond in een schriftelijke verklaring. Waarom de supermarktketen tot nu toe geen aangifte doet en of Ahold dit in de toekomst wel van plan is, is niet duidelijk. Het bedrijf doet momenteel onderzoek naar wat er is gebeurd en wil er verder niets over zeggen. 'Gouden uur' Dat Ahold nu niet optrekt met de politie is volgens cybersecurity-adviseur Eric Schouten niet zo gek. Het gebeurt vaak dat voor zo'n onderzoek externe bedrijven worden ingehuurd, zegt hij. "Het zou kunnen dat Ahold eerst zelf alles goed willen uitzoeken. Voor het bedrijf is het belangrijkste dat de organisatie weer up and running is. Dat mensen gewoon weer boodschappen kunnen doen." Het bedrijf weer draaiende krijgen is Aholds primaire doel. "Ik kan mij voorstellen dat het doen van aangifte nu niet de allerhoogste prioriteit heeft voor het bedrijf", zegt ook oud-politieman en cybersecurity-expert Pim Takkenberg. Tegelijkertijd begrijpt Takkenberg niet goed waarom je geen aangifte zou doen. "Hoe langer je wacht, hoe meer potentiële warme sporen kunnen verdwijnen." Ook de politie vindt het belangrijk dat die sporen zo snel mogelijk worden veiliggesteld. "Net als binnen liquidatie-onderzoeken geldt bij een hack het 'gouden uur'. Hoe langer het duurt voordat de politie ter plaatse is, hoe meer sporen verloren gaan", zegt Stan Duijf, verantwoordelijk voor de aanpak van cybercrime bij de politie. Maar cyberexperts merken dat bedrijven vaak niet op zo'n politieonderzoek zitten te wachten. Zo staat cyber-veiligheidsexpert Inge Bryan geregeld bedrijven bij die te maken hebben met een cyberaanval. "Als je de politie over de vloer haalt, dan is dat best een proces. Zelf ben je bezig zo veel mogelijk te redden en weer operationeel te maken. De politie is daar met een ander belang: de criminelen pakken." Dwarsverbanden leggen Uit angst dat het politieonderzoek het opstarten van je bedrijf vertraagt, zien experts dat er aan het begin geregeld wordt afgezien van een aangifte. Al zou dat volgens de politie niet zo hoeven zijn. "Als een aanvaller nog in het systeem zit, wil je zo snel mogelijk een strafrechtelijk onderzoek beginnen", zegt Stan Duijf van de politie. Het is volgens hem nooit zo dat de politie zomaar stekkers eruit trekt of alles stillegt. "De politie volgt omgekeerd het pad van de aanvaller", zegt Takkenberg. "Als je als organisatie bijvoorbeeld het IP-adres weet van een indringer is dat hetzelfde als een kenteken. Je weet om welke auto het gaat, maar niet wie erin heeft gezeten." Iets wat de politie door bijzondere opsporingsbevoegdheden mogelijk zou kunnen uitzoeken. "Door bijvoorbeeld te hacken, beslag te leggen of te doorzoeken, kunnen we zien wat er op een IP-adres draait en wat erachter zit", aldus Duijf. Nieuwe cyberwet Sinds augustus er een nieuwe wet om de digitale weerbaarheid en cyberbeveiliging te verhogen. Een belangrijk onderdeel van deze nieuwe wet is de strengere meldplicht voor bedrijven als ze te maken hebben met een groot cyberincident. Dat moeten ze melden bij het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC). Ahold heeft dat gedaan "Maar dat is geen vervanging voor een aangifte bij de politie", zegt Duijf. Dat het bedrijf geen aangifte doet, betekent overigens niet dat er geen strafrechtelijk onderzoek komt. De politie en het OM kunnen besluiten om dit zelf op te starten. Het is nu niet bekend of zij dat in het geval van Ahold ook van plan zijn. Wel is de situatie bij Ahold ook een wake-upcall voor andere bedrijven, zegt cyberveiligheids-expert Bryan. "Die moeten zich realiseren dat dit is waar we naartoe gaan: dat je te allen tijde bereid moet zijn om systemen zo snel mogelijk offline te halen."...