Europese middellangeafstandswapens

10/05 11:30 - Europese middellangeafstandswapens
    8 mei 2026 Verschenen  op  4 mei 2026 op  German Foreign Policy (*) onder de titel “„Europe’s medium-range weapons“ Nederlandse vertaling door Ander Europa Met dank voor de toelating tot vertaling en publicatie     Na de aankondiging van de Amerikaanse president Donald Trump dat hij geen middellangeafstandswapens in Duitsland zal stationeren, klinkt er in Berlijn een steeds luidere roep om de ontwikkeling van eigen kruisraketten te versnellen. Het vermogen om Moskou te raken zou daarbij een must zijn. Trump verklaarde begin mei dat hij vijfduizend Amerikaanse troepen uit Europa zou terugtrekken. Hij kondigde ook een terugdraaiing aan van het al lang geplande besluit om Tomahawk-kruisraketten of soortgelijke wapens in te zetten. Deze stap wordt algemeen geïnterpreteerd als een strafmaatregel naar aanleiding van kritische opmerkingen van de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, die de Amerikaanse oorlog tegen Iran een blunder noemde. Berlijn maakt zich zorgen over het ontbreken van een middellangeafstandsaanvalsmacht, wat zou betekenen dat Russische commandocentra in geval van oorlog niet kunnen worden uitgeschakeld. Het besluit van Trump zou, zo wordt beweerd, een pijnlijk gat achterlaten in de oorlogsplannen die door Duitsland en andere Europese staten worden voorbereid. En dat leidde tot het idee om de inspanningen te verdubbelen om Duitse eigen kruisraketten te produceren met een bereik van meer dan 2.000 kilometer. Anderzijds is de stap van Trump misschien niet definitief. Hij krijgt bijvoorbeeld te maken met kritiek binnen het Amerikaanse militaire establishment. Daar is er bezorgdheid  over maatregelen die de infrastructuur van de Amerikaanse strijdkrachten zouden verzwakken. Een sterk potentieel, zoals dat op de militaire basis Ramstein, is nodig om de wereldwijde oorlogsmogelijkheden van Amerika te behouden.   De VS plannen een gedeeltelijke terugtrekking Zoals president Trump aankondigde, is hij van plan om ongeveer 5.000 Amerikaanse militairen uit Duitsland terug te trekken. In totaal zijn er momenteel meer dan 36.000 Amerikaanse militairen in Duitsland gestationeerd. Het land heeft de grootste Amerikaanse militaire aanwezigheid in Europa en de op één na grootste wereldwijd, na Japan (55.000) en vóór Zuid-Korea (28.500). In totaal zijn er iets meer dan 85.000 Amerikaanse militairen in Europa. Meer dan 12.500 daarvan zijn gestationeerd in Italië en ruim 10.000 in het Verenigd Koninkrijk. Het Amerikaanse Congres heeft in december wetgeving aangenomen waarin is bepaald dat het aantal permanent in Europa gestationeerde Amerikaanse militairen niet langer dan 45 dagen onder de 76.000 mag komen. Elke afwijking van deze minimale drempel moet door de Amerikaanse minister van Defensie en de opperbevelhebber van de Amerikaanse strijdkrachten in Europa volledig worden gemotiveerd aan het Congres. [1] Waarnemers vermoeden nu dat het plan er specifiek op gericht is een volledige Amerikaanse gevechtsbrigade terug te trekken, die Trumps voorganger, Joe Biden, naar Duitsland had gestuurd voor roulerende oefeningen als reactie op de Russische aanval op Oekraïne. Trump zegt ook dat hij van plan is de inzet van Amerikaanse middellangeafstandswapens, waaronder Tomahawk-kruisraketten, in Duitsland te annuleren en geen alternatief aan te bieden. De Tomahawks stonden gepland voor dit jaar.   Nieuwe prioriteiten Trump heeft de terugtrekking enerzijds gepresenteerd als een strafmaatregel naar aanleiding van opmerkingen van bondskanselier Merz over het feit dat de VS zich in een oorlog tegen Iran stortte. Merz had laten doorschemeren dat hij vond dat de regering-Trump „overduidelijk zonder enige strategie“ ten oorlog was getrokken. Washington "volgde ook in de onderhandelingen duidelijk geen echt overtuigende strategie". Merz zei in een onbewaakt moment zelfs dat "een hele natie wordt vernederd door het Iraanse leiderschap".[2] Trump pikte deze kritiek op en lanceerde een scherpe verbale aanval op Merz. Naast de vermindering van het aantal Amerikaanse troepen in Duitsland kondigde de president een tariefverhoging van 25 procent aan op auto's uit Europa. Anderzijds kan deze stap geen verrassing zijn. Trump heeft herhaaldelijk in algemene bewoordingen zijn voornemen bevestigd om het aantal Amerikaanse troepen in Europa te verminderen. Hij kondigde in oktober al de eerste concrete stappen aan met betrekking tot de troepen die in Roemenië zijn gestationeerd. Na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne werd een gevechtsbrigade die voorheen op rotatiebasis in het land was ingezet voor militaire oefeningen, eind vorig jaar teruggetrokken en niet vervangen door een andere eenheid. [3] De reden die hiervoor werd gegeven, was dat Amerikaanse troepen nu elders nodig waren gezien de nieuwe prioriteiten. Met name Latijns-Amerika vormt een belangrijk aandachtspunt van de nieuwe Amerikaanse nationale veiligheidsstrategie,[4] evenals de voortdurende verschuiving naar de Aziatisch-Pacifische regio.   De wereldwijde oorlogslogistiek van de VS In de Verenigde Staten heeft het besluit om troepen terug te trekken tot grote onrust geleid, ook onder Republikeinen Zo wezen de voorzitters van de commissies van Senaat en Huis van Afgevaardigden voor de Strijdkrachten, beiden Republikeinen, erop dat Duitsland de Amerikaanse strijdkrachten niet alleen overvliegrechten had verleend voor de oorlog in Iran, maar ook volledig vrij spel bij het gebruik van de Amerikaanse bases in Duitsland, met name Ramstein.[5] Duitsland nu straffen zou volgens hen een riskant signaal afgeven. Politici stellen dat met name Ramstein, maar ook andere Amerikaanse militaire faciliteiten in Duitsland, zoals het militaire ziekenhuis in Landstuhl, een onmisbaar onderdeel vormden van de wereldwijde militaire infrastructuur die door de Verenigde Staten wordt beheerd. Zonder deze bases zou het onmogelijk zijn om oorlogen te voeren – met name in het Midden-Oosten – op de manier waarop dat tot nu toe is gebeurd. Europese bases bieden Amerikaanse troepen, zo stellen ze, “een alternatieve route” naar de regio Azië-Pacific, mocht dat nodig zijn. Inderdaad, "Amerikaanse troepen in Duitsland en Europa waren er niet om de Duitsers te beschermen", zou de gepensioneerde luitenant-generaal Ben Hodges, voormalig commandant van de Amerikaanse landstrijdkrachten in Europa, hebben gezegd: deze militaire middelen "zijn voor de VS, niet voor iemand anders".[6] Wie daar troepen terugtrekt, zou daarbij in de eerste plaats de Amerikaanse oorlogslogistiek verzwakken.   “Het uitschakelen van commandocentra” In Berlijn lijkt Trumps terugtrekking uit de plannen om Amerikaanse middellangeafstandswapens in Duitsland te stationeren – waarover al in 2024 overeenstemming was bereikt – voor onrust te hebben gezorgd. De oorspronkelijke reden voor het inzetten van dergelijke wapens, waaronder Tomahawk-kruisraketten, was om de druk op Rusland op te voeren. Het werd officieel gepresenteerd als een tijdelijke oplossing, die enkele jaren zou duren, totdat Duitsland en andere Europese staten hun eigen middellangeafstandssystemen konden ontwikkelen met het gewenste bereik, d.w.z. de mogelijkheid om Moskou te raken.[7] Deze overgangsregeling zal nu waarschijnlijk worden geschrapt. Nico Lange, voormalig hoofd van de stafafdeling van het Duitse ministerie van Defensie (tot 2022) en nu expert bij diverse invloedrijke denktanks, stelt dat dit een grote tegenslag is. Hij zei begin deze maand dat Berlijn een “tegenbedreiging” wilde tegen “raketten die ons vanuit Kaliningrad bedreigen”. De regering had zulke middellangeafstandsraketten in de VS willen aanschaffen, maar “krijgt die nu niet”. [8] Middellangeafstandsraketten werden beschouwd als een "centraal element" van de wapenopbouw tegen Rusland, omdat ze het mogelijk zouden hebben gemaakt om Russische "commandocentra" "uit te schakelen", aldus Christian Mölling, voormalig adjunct-directeur onderzoek bij de Duitse Raad voor Buitenlandse Betrekkingen (DGAP) en momenteel bezig met het opzetten van een nieuwe denktank (Edina: European Defence in a New Age). [9] Zonder kruisraketten, merkt hij op, “bevinden we ons hier in een nogal lastige situatie.”   Moskou binnen bereik In Berlijn klinkt de roep steeds luider om alles in het werk te stellen om het zgn. ELSA-project te versnellen. ELSA, wat staat voor European Long-range Strike Approach, werd in juli 2024 door Duitsland, Frankrijk, Italië en Polen gelanceerd in de marge van de NAVO-jubileumtop in Washington. Het project heeft tot doel kruisraketten of hypersonische raketten met een bereik van ten minste 2.000 kilometer te ontwikkelen en te produceren. De bedoeling is om tegen het begin van de jaren 2030 in staat te zijn de Amerikaanse middellangeafstandswapens te vervangen door eigen raketten.[10] Half februari ondertekenden de ministers van Defensie van de vier oprichtende landen van het project, plus het Verenigd Koninkrijk en Zweden, een intentieverklaring die het gezamenlijke initiatief verder formaliseert.[11] Op de lange termijn zal het helpen om Duitsland en Europa militair onafhankelijk te maken van de Verenigde Staten. Er is nu echter een hiaat ontstaan doordat Washington weigert Tomahawks te leveren totdat de eerste Europese raketten klaar zijn. Er zijn berichten dat de Duitse minister van Defensie, Boris Pistorius, met de regering-Trump onderhandelt over de levering van Amerikaanse Typhon-raketwerpers, die kunnen worden gebruikt om kruisraketten af te vuren.[12] Deze aankoop zou de afhankelijkheid van Duitsland van de VS echter alleen maar versterken.   (*) German-Foreign-Policy.com is het werk van een team onafhankelijke journalisten en sociale wetenschappers die “permanent de hernieuwde pogingen van Duitsland opvolgen om terug een hoge machtsstatus te verwerven op economisch, militair en politiek vlak.” De meeste artikels zijn zowel in het Duits als het Engels beschikbaar. 1] Connor O’Brien: Compromise defense bill stymies Trump on Europe troop withdrawals. politico.com 07.12.2025. [2] Merz sieht weiter keine Exit-Strategie im Iran-Krieg. stern.de 27.04.2026. [3] Michael R. Gordon: U.S. Reduces Troop Numbers in Romania, Signaling Shifting Priorities. wsj.com 29.10.2025. [4] Zie German-Foreign-Policy,  Die Unterwerfung Lateinamerikas. [5] Shelby Holliday, Michael R. Gordon, Vera Bergengruen: Trump Orders the Withdrawal of 5,000 U.S. Troops From Germany. wsj.com 02.05.2026. [6] Bertrand Benoit, Daniel Michaels, Michael R. Gordon: Trump’s Threat to Pull Troops From Germany Risks Eroding U.S. Power Projection. wsj.com 30.04.2026. [7] Zie German-Foreign-Policy,  Moskau in Schussweite. [8] Keine „Tomahawk”-Stationierung – was das bedeuten würde. tagesschau.de 02.05.2026. [9] „Die Amerikaner reduzieren damit ihre eigene Sicherheit“. zdfheute.de 02.05.2026. [10] Zie  German-Foreign-Policy, Moskau in Schussweite. [11] Martin Chomsky: Six European nations sign letter of intent to advance long-range strike and defence capabilities under ELSA programme. defence-industry.eu 13.02.2026. [12] Laurent Lagneau: Les États-Unis annulent le déploiement de missiles à longue portée et d’armes hypersoniques en Allemagne. opex360.com 02.05.2026.    ...