De VS willen niet alleen uw vingerafdruk, maar ook uw politieke of religieuze overtuiging kennen, en de EU lijkt van plan ze dat te zullen geven

10/05 14:30 - De VS willen niet alleen uw vingerafdruk, maar ook uw politieke of religieuze overtuiging kennen, en de EU lijkt van plan ze dat te zullen geven
  door Herman Michiel 7 mei 2026   Het “Handvest van de grondrechten van de Europese Unie” erkent het recht op de bescherming van de persoonlijke gegevens van een EU burger. De Europese wetgeving daarover is een verordening bekend als GDPR (General Data Protection Regulation) die ook moet instaan voor die bescherming wanneer gegevens verstuurd worden via het internationaal data verkeer. Nu is bijna de hele infrastructuur daarvoor onder de controle van de Amerikaanse Big Tech bedrijven die er alles voor over hebben om over zoveel mogelijk privégegevens te beschikken. Dat kan gebruikt of verkocht worden voor reclamedoeleinden, om verkiezingscampagnes te voeren, verzekeringen kunnen geïnteresseerd zijn in gezondheidsprofielen, banken in familiefortuinen enzovoort en zo verder. Artificiële intelligentie heeft de jacht op data alleen maar naar een hogere versnelling gebracht. Het vereist ambitie om in die context de privacy van EU-burgers te garanderen en te verdedigen tegen de Googles, Apples, Microsofts en andere digitale Molochs, die bovendien steeds op de volle steun van het Witte Huis mogen rekenen. Maar achtereenvolgende Europese Commissies blijken nooit die ambitie gehad te hebben. In de plaats daarvan hebben ze geprobeerd het Europese publiek te overtuigen dat ze een sluitende overeenkomst sloten met de Amerikaanse overheid, maar de bluf was te doorzichtig om lang stand te houden. Zowel Safe Harbor als Privacy Shield werden door het  Europees Hof van Justitie te licht bevonden, waarop een EU-US Data Privacy Framework werd gelanceerd. Grotendeels een kopie van Privacy Shield werd een klacht deze keer door het Europees Hof verworpen, om vormelijke redenen. Het valt af te wachten of nieuwe klachten het wel zullen halen, of als de Europese rechters hun bezwaren uiteindelijk ingeslikt hebben. Ondertussen is de Europese Commissie zelf de GDPR verordening aan het ondermijnen met haar ‘Digitale Omnibus’, een zogezegde vereenvoudiging die de competitiviteit van bedrijven zou moeten ten goede komen. Maar er is nog een ander hoofdstuk, dat niet de bescherming betreft van onze privé-gegevens voor de voyeuristische blik van (vooral) Amerikaanse bedrijven, maar die van de Amerikaanse overheid zelf. Die eist van de Europese lidstaten dat ze Washington toegang verlenen tot de nationale databases waar persoonlijke gegevens zijn opgeslagen, zoals vingerafdrukken, foto’s  en andere biometrische data, eventueel ook veiligheidsrapporten, informatie over politieke of religieuze oriëntatie, asielaanvragen enzovoort. Hierop kunnen de Amerikaanse autoriteiten zich dan baseren om iemand al dan niet toegang te verlenen. De Europese lidstaten hebben aan de Europese Commissie de opdracht gegeven om over een Enhanced Border Security Partnership (EBSP, partnerschap voor versterkte grensbeveiliging) met Washington te onderhandelen. Welke gegevens een lidstaat wil doorspelen blijft een nationale beslissing, maar EBSP zou daarvoor het algemene kader bieden. Onderhandelingen zijn al een tijd aan de gang, maar kwamen in een stroomversnelling doordat Trump een akkoord wil tegen 31 december 2026. Als drukkingsmiddel dreigt hij ermee het visumvrij inreizen in de Verenigde Staten, dat nu voor de meeste EU-burgers [i] van kracht is, op te zeggen. Waarom de visumkwestie voor onze overheden zo zwaar doorweegt is me eigenlijk niet duidelijk. Wil je als Belg of Nederlander op citytrip naar New York, dan moet je wel geen visum aanvragen, maar wel een zogenoemde ESTA-registratie [ii]bekomen. Zonder opgave van reden kan die geweigerd worden. Visumvrij reizen naar de VS is dus een relatief voorrecht.  Voor de toekenning van een ESTA-registratie wil de VS nu ook uw  activiteiten op sociale media van de laatste vijf jaar kennen. Dus, city-trippers, best geen Trump-grapjes verspreiden! Hoe dan ook, van de Europese Commissie wordt in de komende maanden een initiatief verwacht, en net zoals in het geval van GDPR is ze blijkbaar zinnens de schijn hoog te houden en vooral geen trumpiaanse woede op te wekken door bv. met visumplicht voor VS-burgers te dreigen als die van Europeanen vereist zou worden. (Ze heeft dat ook niet gedaan om de uitzondering van lidstaten Bulgarije, Cyprus en Roemenië aan te klagen). De Commissie “publiceerde” op 16 april een ontwerp van het akkoord dat ze met de VS wil sluiten. Publiceerde, tussen  aanhalingstekens, want het document vermeldt dat het niet publiek mag gemaakt worden, alleen versleuteld mag doorgestuurd en opgeslagen worden en dat kopieën moeten vernietigd worden. Driemaal bravo voor de ngo Statewatch, die het document toch kon bemachtigen en publiceerde; u kunt het hier inzien. Om u een idee te geven van wat de Europese Commissie  als kader beschouwt voor akkoorden tussen lidstaten en Washington  is Artikel 20  van het ontwerp  bijzonder relevant.  Het stelt dat “de verwerking van persoonsgegevens waaruit de raciale of etnische afkomst, politieke opvattingen, religieuze of andere overtuigingen of het lidmaatschap van een vakbond blijken, alsmede de verwerking van genetische gegevens, biometrische gegevens met het oog op de unieke identificatie van een natuurlijke persoon, of persoonsgegevens betreffende de gezondheid of het seksuele leven” uitsluitend mogen plaats vinden “met inachtneming van passende waarborgen overeenkomstig de wet”. Alsof de administratie Trump of een “democratische” opvolging ervan zich een moer hiervan zullen aantrekken… Een andere uiting van de lichtzinnigheid waarmee de Commissie haar opdracht wil afhaspelen betreft het beroep dat EU-burgers kunnen aantekenen tegen onterechte beslissingen van de Amerikaanse autoriteiten. Artikel 24 van het ontwerp: “De partijen zorgen voor doeltreffende administratieve en gerechtelijke rechtsmiddelen om personen schadeloos te stellen wier persoonsgegevens zijn verwerkt en gebruikt op een wijze die in strijd is met deel 3 van deze kaderovereenkomst”. In de overeenkomsten aangaande GDPR werden eveneens dergelijke nep-beroepsmogelijkheden voorzien, bij commissies die alleen op papier bleken te bestaan. En dan moet men weten dat Trump de Democratische leden van een dergelijke nep-controlecommissie liet verwijderen uit hun functie… Het is duidelijk dat de Europese Commissie genoegen neemt met mooie woorden als het om de effectieve bescherming van de privacy van Europese burgers gaat. Ze zal bijvoorbeeld verwijzen naar Artikel 6 van haar geplande overeenkomst stellend dat persoonsgegevens uitsluitend mogen worden uitgewisseld “voor zover dit nodig is om vast te stellen of hun binnenkomst of verblijf een reëel risico voor de openbare veiligheid of de openbare orde zou vormen”. Hoe dit door Washington  geïnterpreteerd wordt  blijkt bijvoorbeeld uit het geval van de Sloveense Beti Hohler, een rechter bij het Internationaal Strafhof [iii]. Het Strafhof is een doorn in het oog van de Verenigde Staten, waarvan tal van hooggeplaatsten of militairen in aanmerking komen voor een veroordeling. De VS hebben Hohler (en anderen) gesanctioneerd in verband met de beschuldigingen van het Strafhof gericht aan Amerikaanse militairen. De gevolgen van de sancties zijn verregaand. Hohler en familie mogen de VS niet meer binnen, en eventuele activa in de VS worden bevroren. Ook mogen Amerikaanse bedrijven  geen diensten meer verlenen aan gesanctioneerden, ook niet in Europa, zodat accounts bij Apple, Amazon of Paypal of een abonnement op een Amerikaanse publicatie van de ene dag op de andere worden afgesloten. Als de Verenigde Staten zich zo vlug bedreigd voelen in hun openbare veiligheid of openbare orde moet men zich geen illusies maken over het gebruik dat Washington zal maken van een EU-US ‘partnerschap voor versterkte grensbeveiliging’.   [i] Er zijn drie uitzonderingen: Bulgarije, Cyprus en Roemenië. [ii] ESTA: Electronic System for Travel Authorization [iii] Het Internationaal Strafhof vervolgt personen die verdacht worden van internationale misdaden, zoals medeplichtigheid aan genocide of oorlogsmisdaden. Netanyahu is er één van. Het Internationaal Gerechtshof komt tussen bij geschillen tussen staten, zoals grensconflicten of een unfaire behandeling van haar burgers in een ander land. Beide hoven zijn gevestigd in Den Haag.    ...