EU INC, een tijdbom onder werkersrechten en vakbondsmacht

17/06 09:15 - EU INC, een tijdbom onder werkersrechten en vakbondsmacht
  door Herman Michiel 30 april 2026   We hebben al melding gemaakt [1] van de plannen van de EU om een nieuwe vennootschapsvorm in het leven te roepen, EU INC genoemd, ook wel “28e regime”. Volgens de Europese Commissie zou de aantrekkelijkheid van de EU om er te ondernemen immers zwaar te lijden hebben  onder  de uiteenlopende juridische regimes, reglementeringen en talen  in de 27 lidstaten. Met EU INC zouden ze kunnen opteren voor dit gestroomlijnde “28e regime”, waardoor ze zich met een eenvoudige digitale procedure zonder poespas overal in de EU kunnen vestigen of uitbreiden. De argumentatie voor deze nieuwe vorm van Europese vennootschap was aanvankelijk uitsluitend gericht op “innovatieve” bedrijven, hightech, startups e.d., maar is intussen geëvolueerd naar een mogelijkheid die open ligt voor om het even welk nieuw of bestaand bedrijf. Het spreekt vanzelf dat vakbonden hier zeer argwanend tegenover staan, want werknemersrechten werden zonder uitzondering nationaal veroverd. De grote spagaat tussen bedrijfsbelangen en werkersbelangen kwam tot uiting deze morgen op een ‘webinar’ (online presentatie) over het 28e regime, georganiseerd door VLEVA, het Vlaams-Europees verbindingsagentschap. Deze vzw werd door de Vlaamse overheid opgericht om Vlaamse “belanghebbenden” te informeren over EU-beleid, maar dient vooral om bedrijven en lokale overheden te wijzen op Europese consultaties, subsidieregelingen enz. In een eerste gedeelte van de webinar werd EU INC voorgesteld door een expert van de Europese Commissie. Blijkbaar zijn er niet zoveel, want de presentatie moest, met enige excuses, in het Engels gegeven worden.  Niet veel nieuws te melden voor wie de zaak enigszins volgde, maar het is duidelijk dat het “28e regime” niet langer gelieerd wordt aan “innovatieve bedrijven”, startups en “scale ups” (waarmee de schaalvergroting van een succesvolle start-up bedoeld wordt). Er is één beperking voor bestaande bedrijven om hun vennootschapsvorm over te schakelen naar EU INC: ze moeten minstens twee jaar bestaan. De presentator van de Commissie (Dan Dionisie) kon ook melden dat er over het Commissievoorstel een positieve effectbeoordeling (‘impact assessment’) geweest was door de ‘Regulatory Scrutiny Board. Of dit voor veel van de toehoorders een belletje deed rinkelen weet ik niet, ik weet alleen dat ik over dit obscuur gezelschap indertijd een stukje schreef. Vervolgens konden woordvoerders van de Vlaamse regering , drie ondernemerslobbys en één vakbond (ACV) hun commentaar geven op het EU INC ontwerp. Zowel UNIZO (Unie van Zelfstandige Ondernemers), Agoria (lobby van de technologiebedrijven) als Voka (Vlaamse werkgeverslobby) vinden EU INC een goede zaak, en zijn blij dat alle bedrijven kunnen opteren voor deze formule. Voor de rest hadden ze enkele punten ter verbetering of opheldering te melden. Er wordt door ondernemers algemeen betreurd dat registratie van een bedrijf nationaal blijft. Men kan vrij kiezen in welk land men zich voor de hele EU registreert, maar de registratie moet dan wel daar plaats hebben, en normalerwijze in de daar geldende taal. Het zou voor de ondernemers interessanter geweest zijn als er een Europees register bestond, waar bijvoorbeeld het Engels als lingua franca gebruikt kon worden. Van vakbondszijde, alleen vertegenwoordigd door Renaat Hanssens, adviseur van de studiedienst van het ACV,  was er grote bezorgdheid te horen over de nieuwe vennootschapsformule. Hieronder ziet u de twee voorgestelde slides met bedenkingen die door de studiedienst van het ACV en door het Europees Vakverbond (EVV) geformuleerd werden. Ik laat ze ter verduidelijking volgen door enige commentaar.   [spacer size="20"] Een bedrijf wordt in een handomdraai gecreëerd, digitaal, voor een verwaarloosbare kostprijs, en met kapitaalvereisten van slechts 1 (één) euro. Er is geen voorafgaande controle op de bona fide bedoelingen van de onderneming; bij een eerdere invulling van de Europese vennootschap, de zgn. Societas Europea, bleek 63% geen economische activiteiten ondernemen; zonder kapitaalvereisten, en met welwillende insolventievoorwaarden, riskeren werknemers of de overheid de dupe te zijn van mislukte upstarts; een bedrijf kan zich bijvoorbeeld in Bulgarije of Ierland laten registreren, maar daar geen enkele vestiging hebben; in veel lidstaten is er een minimale personeelssterkte nodig om bijvoorbeeld een ondernemingsraad op te richten; een bedrijf zou kunnen een reeks bedrijfjes oprichten (“keten van EI INC structuren” in de presentatie) die onder de drempel blijven. Zullen bv. Belgische nationale cao’s geldig zijn in een EU INC die volgens Portugees recht werd opgericht? In de Commissievoorstellen wordt veel plaats ingeruimd voor de vergoeding van werknemers niet door een regulier loon maar door stock options. Dit stamt van het oorspronkelijke idee van de Europese Commissie dat het 28e regime zou dienen voor de oprichting van hoogtechnologische start-up’s. Naar Amerikaans voorbeeld worden ‘high potentials’ gelokt door het vooruitzicht op miljoeneninkomsten door de toekenning van bedrijfsaandelen. In ongeveer alle EU-lidstaten laat de arbeidsinspectie veel te wensen over. Maar wat zal het worden in een EU INC? Er is natuurlijk nergens sprake van dat de Europese Commissie een eigen arbeidsinspectie zou in het leven roepen voor haar 28e regime… In de Commissievoorstellen is er ook sprake van aparte instellingen voor geschillenbeslechting, een apart soort rechtbanken dus waar bv. betwistingen tussen bedrijven met een EU INC statuut en een lidstaat zouden behandeld worden. De Commissie voorziet dergelijke betwistingen inderdaad nu al, en werkt aan een ”blacklist of prohibited practices” waarin lidstaten discriminerend zouden optreden tegen EU INC bedrijven die opgericht werden in een andere lidstaat… Voor vakbonden is het alle hens aan dek geblazen, want met haar 28e regime lijkt de Europese Commissie, ondertussen al gesteund door de meerderheid in het Europees Parlement, goed op weg om een tijdbom te leggen onder het beetje bestaande vakbondsmacht. [spacer size="20"] [1] Zie Europese Commissie maakt plan bekend om nationale bevoegdheid over bedrijfsreglementering te ondermijnen, De Europese markt één maken, de werkersrechten kapot maken?      ...